Lerarentekort daalt maar blijft wegen op schoolteams
Het aantal openstaande vacatures in het Gemeenschapsonderwijs daalt verder. Toch kampt nog 68% van de scholen met een personeelstekort. Dit blijkt uit een bevraging bij 475 scholen. Het aantal openstaande jobs daalde met 21 procent tegenover hetzelfde moment vorig jaar. Toch ervaart één school op drie dat de situatie nog verslechterde.
Van de 565 voltijdse openstaande jobs gaat het in bijna 80 procent om lesopdrachten: de 475 bevraagde scholen missen samen ruim 445 voltijdse leraren. Ruim vier op tien scholen ervaart een ernstige impact op de werking. Slechts drie op tien scholen heeft weinig of geen last van een tekort. De beleving van de schooldirecties wijkt daarbij af van de cijfermatige daling: bijna de helft van de scholen vindt de situatie even prangend als vorig jaar. Voor een op drie scholen is de situatie zelfs verslechterd. Slechts een school op vijf ziet een verbetering.
Tekorten opvangen weegt op het team
Scholen combineren verschillende strategieën om het lerarentekort op te vangen.
-
In zes op tien scholen springt omkaderend personeel bij (zoals zorgleraren) (59%)
-
Bijna even vaak worden vacatures ingevuld door personeel zonder het juiste diploma (bv. zonder bewijs van pedagogische bekwaamheid) (56%)
-
In de helft van de scholen worden klassen samengevoegd of herschikt zodat ze geen lessen missen (48%)
-
In vier op tien scholen nemen leraren extra lestijden op. Even vaak springt de directeur bij in de klas of krijgen leerlingen studie en leerstof om zelfstandig te verwerken (40-42%)
-
Leerlingen thuishouden is de minst geprefereerde strategie, en dit beperkt zich voornamelijk tot het gewoon secundair onderwijs (12%)
“Leraren, directeurs en andere onderwijsprofessionals nemen er extra taken en uren bij, boven op hun eigen takenpakket”, zegt Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het GO!. “Zo komen teams in scholen waar het personeelstekort zwaar doorweegt, nog meer in de problemen. Want al dat kunst- en vliegwerk is niet lang houdbaar en leidt tot verdere uitval van personeel.”
Samenwerken loont: zorgen voor goed omringde scholen en leraren
In het nieuwe jaarrapport concludeert de onderwijsinspectie dat “alles staat of valt met de samenhang die scholen creëren tussen hun strategisch onderwijskundig beleid, de didactische aanpak en de leerlingenbegeleiding. Ontbreekt die samenhang, dan leiden goede beleidsvoornemens zelden tot concrete verbetering in de praktijk.”
Daar is Pelleriaux ook van overtuigd. “Er is nood aan een moderner lerarenstatuut waarin samenwerking, overleg en professionalisering verankerd zijn en ruimte krijgen. Het model waarin de leraar keizer is voor de klas, is achterhaald. Overleg en samenwerking zijn nodig voor de kwaliteit én verhogen de draagkracht van de leraar.”
Samenwerking binnen de schoolmuren is essentieel. En ook de school is geen eiland meer. Scholen kunnen alleen excelleren als ze deel uitmaken van een groter geheel. Daarom zijn een sterke scholengroep, een sterke pedagogische begeleidingsdienst, een sterk CLB en een sterk leersteuncentrum rondom de school even essentieel. Zij bundelen expertise die onmogelijk in elke school afzonderlijk kan opgebouwd worden. Die omkadering is noodzakelijk om directeurs te ontzorgen en zo de ruimte te geven hun pedagogische visie te ontwikkelen en uit te dragen. En om leraren de ruimte te geven voor hun kernopdracht: lesgeven en leerlingen vormen.
Er is nood aan een moderner lerarenstatuut met ruimte voor samenwerking, overleg en professionalisering. Overleg en samenwerking zijn nodig voor de kwaliteit én verhogen de draagkracht van de leraar.
— Koen Pelleriaux
